سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

روش‌های مدیریت در مدارس

روش‌های مديريت در مدارس

در این مقاله روش‌های مدیریت در مدارس بیان شده است. مدیریت در آموزش و پرورش عبارت است از ایجاد زمینه مناسب برای شکوفایی و بروز استعدادها و قابلیت‌های شاگردان مدارس و به کارگیری و هدایت آن در جهت مطلوب، تحکیم و تقویت روابط گروهی، اتخاذ روش‌های اصولی و انتخاب و انجام اموری که در نهایت اهداف تربیتی تعیین شده از سوی جامعه را تحقق بخشد. از این رو مدیریت در مدارس صرفاً انجام وظایف امور اداری، اجرای مصوبات و بخشنامه‌های سازمانی نیست، بلکه روش‌های حاکم در مدیریت آموزشی باید هماهنگ و منطبق با شرایط محیط تعلیم و تربیت باشد.

پیش از اینکه سازمان‌های تربیتی به شکل کنونی ایجاد شوند، مدیریت در مدارس در مکتب‌خانه‌ها و مدارس قدیمی جریان داشت. اما عوامل بسیار زیادی در پیدایش مدیریت در مدارس نوین نقش داشتند که از جمله می‌توان شهرنشینی و توسعه جوامع بشری، نیاز انسان به زندگی جمعی، نیاز به تعلیم و تربیت نسل آینده و تناسب نیازهای اجتماعی با ایجاد مراحل و درجات تحصیلی را نام برد. به همین دلیل آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد اجتماعی از جهت نظارت در امر تعلیم و تربیت، تهیه و تدارک امکانات و تأمین نیروی انسانی لازم و هدایت و راهنمایی آنان برای رفع نیازهای جامعه ضرورت پیدا کرد. لذا آموزش و پرورش برای رسیدن به اهداف خود، قوانین و مقررات خاصی را برای سازمان‌های تربیتی تدوین کرد، افرادی را به عنوان مدیران آموزشی تربیت کرد و آنها را در مراکز تعلیم و تربیت به کار گمارد تا با اجرای صحیح قوانین و مقررات و نظارت و پیگیری مداوم، اهداف مورد نظر آموزش و پرورش تأمین شود. مدیریت در مدارس و مدیریت در تعلیم و تربیت از شیوه خاصی برخوردار است و با اعمال مدیریت در سایر ارگان‌ها و سازمان‌های اجتماعی کاملاً فرق دارد. زیرا هدف‌های تربیتی علاوه بر آماده کردن فرد برای زندگی، باید او را برای رفع تمامی نیازهای اجتماعی خود پرورش دهد.

مقدمه مدیریت در مدارس

مدیریت در مدارس وظیفه دارد که ضمن هدایت مجموعه داخل سازمان، در ایجاد انگیزش و گرایش گروه‌های مختلف اجتماعی، برای یاری و کمک به مؤسسات آموزش و تربیتی نیز همت گمارد. همچنین مدیریت آموزشی با بررسی و مطالعه خصوصیات جمعی افراد، زمینه را برای تحقق اهداف تربیتی مهیا و آماده می‌کند و در به ثمر رسیدن برنامه‌های آموزشی و تربیتی از گروه‌های مختلف اجتماعی کمک می‌گیرد. مدیریت آموزشی باید در تدوین برنامه‌های خود به ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی، مذهبی و غیره جامعه، توجه دقیق داشته باشد، توانایی‌ها و استعدادهای دانش‌آموزان را در نظر بگیرد و با توجه به ازدیاد نسبی آنها در مناطق مختلف کشور، به تهیه و تدارک برنامه‌های آموزشی و تربیتی مبادرت ورزد و مهمتر از همه بتواند به تمامی دانش‌آموزان خدمات آموزشی ارائه دهد. زیرا زیر پوشش قرار دادن تمامی افراد لازم التعلیم از اهمیت خاصی برخوردار است و یکی از نقاط عطف در مدیریت در مدارس محسوب می‌شود. پس به طور خلاصه مدیریت آموزشی یک سری فعالیت‌های تخصصی در سازمان که هدف اصلی‌اش اثر بخش‌تر و کارآمدتر کردن هر چه بیشتر خدمات آموزشی و اجرای سیاست‌ها از طریق برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، مدیریت، استفاده بهینه از منابع مالی، مادی و انسانی و ایجاد جو مساعد شغلی- حرفه‌ای در جهت نیل به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده و پاسخگویی به نیازهای فعلی و آینده دانش‌آموزان و جامعه تعریف می‌شود.

صفات ویژه مدیران برای مدیریت در مدارس

مدیران مدارس باید علاوه بر صفات عمومی مدیریت، از خصوصیات ویژه‌ مدیریت در مدارس نیز برخوردار باشند که مهمترین آنها عبارتند از:

۱مجری دستورالعمل

مدیر به عنوان یک عضو اداری- آموزشی، اجرا و هدایت مقررات، قوانین و مصوبات اداری- آموزشی را به عهده دارد، در حقیقت مسئولیت حسن اجرای دستورالعمل‌ها با مدیر مدرسه است، اما بنا به ضرورت وظیفه دارد که پاره‌ای از دستورالعمل‌های اداری- آموزشی را به اطلاع افراد ذینفع برساند.

۲برنامه‌ریز

به طورکلی اداره داخلی مدرسه به عهده مدیر است. مدیر مدرسه باید اداره امور شاگردان، ورود و خروج کارکنان، کیفیت روابط و رفتار در محیط مدرسه، چگونگی مقابله با مشکلات احتمالی، تدوین امور اداری و آموزشی، فراهم آوردن امکانات و وسایل کمک آموزشی و بسیاری دیگر از امور و مسایل مربوط به مدرسه را طراحی و اجرا کند و اگر هم در مواقعی در انجام این امور با اشکالاتی مواجه شد، باید از اداره متبوع تقاضای کمک، چاره‌جویی و راه حل نماید، تا بتواند امور داخلی مدرسه را به خوبی اداره کند.

۳متخصص

مدیر باید از مسایل فنی و تخصصی مدرسه آگاهی لازم داشته باشد و راه‌های مقابله با مشکلات احتمالی را بداند. از این رو بهتر است اداره امور مدارس به دانش‌آموختگان رشته‌های علوم تربیتی واگذار شود. زیرا تجربه نشان داده است که این گروه از افراد به دلیل آشنایی با مسایل تربیتی نسبت به مدیران دیگر از تبحر و مهارت بیشتری در اداره امور مدرسه برخوردار هستند. در هر صورت مدیر باید از روشهای اداره مدرسه، فنون کلاس داری، تدریس و آموزش، چگونگی ایجاد تفاهم و هماهنگی میان کارکنان، شیوه‌های برخورد مناسب با والدین و ارباب رجوع، ارتباط مناسب با دانش‌آموزان براساس خصوصیات جسمانی، عاطفی، روانی و اخلاقی آنها و تربیت آنان برای قبول مسئولیت‌های اجتماعی و غیره اطلاعات دقیق و گسترده‌ای داشته باشد. این امر در صورتی ممکن خواهد بودکه مدیر مدرسه از تحصیلات عالی، تجربه کافی و آگاهی‌های لازم برخوردار باشد.

۴کنترل کننده

مدیر باید با بررسی و کنترل روابط در داخل مدرسه، از تداخل وظایف کارکنان جلوگیری کند، میان آنان ارتباط مطلوب بوجود آورد و تمامی تلاش خود را در ایجاد رابطه مناسب میان معلم و شاگرد به کار گیرد. همچنین مدیر می‌تواند با خوشرویی و حسن خلق و ایجاد تفاهم، محیط مدرسه را آکنده از صمیمت، جاذبه، عطوفت و مهربانی کند. به طوری که اعضای آن بتوانند مانند افراد یک خانواده در کنار هم با هماهنگی کامل به فعالیت‌های تربیتی وآموزشی بپردازند.

۵واسطه میان اداره متبوع و مدرسه

مدیر مدرسه قوانین، مقررات و مصوبات اداری- آموزشی را برای اجرا به کارکنان خود اعلام می‌کند. از طرفی خواست‌ها و نیازهای شاگردان، اولیای آنها و همکاران آموزشی و اداری خود را به اداره متبوع انعکاس و ارائه می‌دهد وگاهی اوقات نیز بنا به ضرورت برای مطرح کردن و بیان مسایل و مشکلات شاگردان، اولیای آنها و کارکنان مدرسه، جلساتی را ترتیب می‌دهد و از مسئولان اداره دعوت به عمل می‌آورد تا در جریان مستقیم مسایل و مشکلات و یا موفقیت‌های مدرسه قرار گیرند. در واقع مدیر نقش واسطه میان مدرسه و اداره متبوع را ایفا می‌کند.

۶مسئول تشویق و تنبیه

اگر چه مدارس مسایل مربوط به تشویق و تنبیه کارکنان خود را از طریق ادارات متبوع انجام می‌دهند، ولی در حقیقت اساس تشویق و تنبیه همکاران آموزشی و اداری، مدرسه و شخص مدیر است. زیرا مدیر می‌تواند با توجه به زمینه‌ها و شواهد موجود در مدرسه و اعمال و رفتار کارکنان، نظرات وگزارش‌های مثبت یا منفی خود را به اداره متبوع انعکاس دهد و از این طریق موجبات تشویق یا تنبیه کارکنان مدرسه را فراهم آورد.

۷آشنا به اصول روانشناسی

اگر مدیر مدرسه خواهان آن است که کارایی و موفقیت بیشتری در مدیریت و اداره مدرسه داشته باشد، باید به نکات ظریف و حساس روانشناسی تربیتی توجه دقیق کند. مدیر مدرسه باید ضمن آشنایی با ویژگی‌های شخصیتی دانش‌آموزان، از ضرورت به کارگیری روانشناسی تربیتی در مدیریت آگاه باشد. زیرا توجه به روانشناسی تربیتی در تعیین اهداف تعلیم و تربیت، برای متصدیان امور و بویژه مدیر مدرسه، زمینه و امکاناتی را فراهم می‌کند تا بتوانند در تدوین و تدارک برنامه‌های آموزش و پرورش، استعداد و توانایی‌های دانش‌آموزان را در نظر بگیرند و برنامه‌های مدارس و شیوه‌های مدیریتی را به گونه‌ای تنظیم کنند که با رشد جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی دانش‌آموزان، هماهنگی داشته باشد. فقط در این صورت است که دانش‌آموزان از تعلیم وتربیت مطلوب و صحیحی برخودار خواهند شد.

۸نمونه رفتار در مدرسه

مدیر، نمونه رفتار در مدرسه تحت مسئولیت خودش است. دانش‌آموزان یک مدرسه نمایندگان انواع خانواده‌های یک جامعه هستند و به طور قطع در میان آنها تفاوت‌های فردی در زمینه‌های گوناگون وجود دارد. به عبارت دیگر دانش‌آموزان از فرهنگ‌های مختلف و از خانواده‌های دارای ارزش‌های مادی و معنوی متفاوت در یک مدرسه و یا مجتمع آموزشی گرد آمده‌اند که اختلاط این عوامل و گروه‌های مختلف دانش‌آموزی مستلزم الگوپذیری مناسب خواهد بود. از این رو تمامی دانش‌آموزان در مسیر رشد تکامل وآماده شدن برای مراحل گوناگون زندگی اجتماعی نیاز به الگوی مناسبی دارند که علاوه بر والدین، تمامی اعضای مدرسه و به ویژه شخص مدیر باید با رفتار و کردار شایسته، دانش‌آموزان را به انجام کارهای نیک و پسندیده هدایت کنند.

۹مسئول اصلی مدرسه

مدیر باید حافظ منافع مدرسه، یار و یاور همکاران و غمخوار و دوستدار دانش‌آموزان باشد. علاقه‌مندی مدیر به دانش‌آموزان باعث می‌شود که از بسیاری از اعمال و کارهای خلاف آنها که در واقع از جهالت و روح کودکانه آنان نشأت گرفته است، چشم‌پوشی کند. زیرا یک مدیر آگاه به خوبی می‌داند که دانش‌آموزان هنوز به رشد و تکامل عاطفی، روانی و اجتماعی کامل دست نیافته‌اند. لذا باید در بیشتر موارد باآنها به شیوه مدارا و گذشت رفتار و به تدریج آنان را برای پذیرش مسئولیت و اجرای قوانین و مقررات اجتماعی آماده کند. رفتار مدیر مدرسه باید به گونه‌ای باشد که دانش‌آموزان بتوانند آزادانه ناراحتی‌ها و مشکلات خود را با او در میان بگذارند و اطمینان داشته باشند که به دلیل اشتباهاتی که کرده‌اند، مورد انتقاد و بی‌مهری قرار نمی‌گیرند. در مورد کارکنان مدرسه و بخصوص همکاران آموزشی نیز مدیر باید از حداکثر توان خویش برای رفع مسایل و مشکلات آنها اقدام کند تا وقفه‌ای در روند آموزشی مدرسه پیش نیاید و تعلیم و تربیت دانش‌آموزان دچار مشکل نشود.

نتیجه گیری

مدیریت مدارس زیر مجموعه‌ای از مدیریت در سازمان‌های آموزشی و تربیتی است. مدیران مدارس نیز با انجام فعالیت‌های آموزشی و تربیتی، سهم عمده‌ای در پیشرفت‌های اجتماعی دارند. از این‌رو باید افرادی در مدارس به عنوان مدیر و مسئول به کار گمارده شوند که تحصیلات، تخصص و مهارت بالایی داشته باشند، احساس تعهد و مسئولیت کنند و از بینش و توانایی کافی در اداره مدرسه و تربیت صحیح دانش‌آموزان برخوردار باشند. در این صورت است که کودکان و نوجوانان در مدارس به خوبی تربیت و استعداد و توانایی‌هایشان شکوفا می‌شود و بدین تربیت افرادی متعهد، دلسوز، مفید و مؤثر وارد جامعه می‌شوند که به همنوعان خود خدمت صادقانه خواهندکرد. برعکس اگر افراد نالایقی مدیریت مدارس را به عهده بگیرند، در اداره امور مدرسه و تربیت دانش آموزان اصلاً موفق نخواهد بود و با ندانم‌کاری‌ها و اتخاذ شیوه‌های تربیتی نادرست، مشکلات و ناراحتی‌های زیادی را برای دانش‌آموزان ایجاد خواهند کرد که حتی ممکن است مسیر زندگی آنها را به سوی انحراف و بزهکاری بکشاند. کودکان و نوجوانانی که تحت تربیت چنین مدیرانی قرار بگیرند، به گونه‌ای پرورش می‌یابند که نه فقط قادر به حل مشکلی از مشکلات جامعه نیستند، بلکه سربار و مزاحم آن نیز خواهند بود. بنابراین کار و فعالیت‌های مدیران مدارس باید بطور مرتب مورد بازبینی و بررسی قرار گیرد، تا با انتخاب مدیران لایق، متعهد و کاردان بتوان زمینه تعلیم و تربیت مطلوب و شایسته دانش‌آموزان را فراهم آورد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان